پنجشنبه ۲۸ تير ۱۳۹۷ - July 19 2018
کد خبر: ۱۱۰۳۳
تاریخ انتشار: ۲۵ اسفند ۱۳۹۶ - ۱۵:۵۴
گزارشي از تجربه مردمي کردن اقتصاد در منطقه اي محروم
پروژه توانمند سازي مردم قلعه گنج که با همت بنياد مستضعفان وبر اساس مزيت هاي نسبي منطقه اي اجرا شد قادر است لکه هاي توسعه نيافتگي را با همت ساکنان بومي برطرف کند .

** مروري بر مسيرپيشرفت و توسعه کشورهاي  موفق  نشان مي دهد که هيچ کشور و هيچ منطقه اي محروم يک شبه و ناگهاني به توسعه و پيشرفت نرسيده بلکه مردم آن منطقه با ورود به حوزه اقتصاد و تحمل سختي ها و تلاش بيشتر منطقه خود را از عقب ماندگي و توسعه نيافتگي به پيشرفت و رفاه بيشتر رسانده اند .

  

قلعه گنج اکنون مي تواند به عنوان پروژه اي ملي و الگو  در مردمي کردن اقتصاد و محروميت زدايي مناطق با تکيه بر مزيت هاي نسبي در دستور کار برنامه ريزان قرار گيرد . پروژه اي که با همت بنياد مستضعفان و با پشتوانه علمي – دانشگاهي  کليد خورد.

به گزارش جوان برخي در کشور بر اين باورند که اگر کشور نتوانسته به اهداف چشم انداز 20 ساله برسد  دو دسته از عوامل داخلي و خارجي  در آن دخيل است.  يکي فشارهاي  خارجي و ديگري عادت هاي غلط ايراني ها و دهان بازي که منتظر درامدهاي نفتي است و انها را تنبل کرده است . اما به راستي ايا چنين است ؟

مروري بر مسيرپيشرفت و توسعه کشورهاي  موفق  نشان مي دهد که هيچ کشور و هيچ منطقه اي محروم يک شبه وبه ناگهان  توسعه و پيشرفته نشده ، بلکه مردم آن منطقه با ورود به حوزه اقتصاد و تحمل سختي ها و تلاش بيشتر، منطقه خود را از عقب ماندگي و توسعه نيافتگي به پيشرفت و رفاه سوق داده اند 

از اين رو سياستگذاران اگر به فکر توسعه و پيشرفت و اباداني مناطق محروم  هستند و قرار است مانع مهاجرت به شهرهاي بزرگ بشوند ، بايدبراين اساس استراتژي خودرابناکنند.

خوشبختانه! اين نوع نگاه  درقلعه گنج که يکي از محروم ترين نقاط کشور به شمار مي رفت  توسط يکي از نهادها ي عمومي  به شکل نمونه اجرا شده و تغييرات محسوس  در توسعه منطقه  قابل رويت است ومي تواند الگويي مناسب براي توسعه بر اساس مزيت هاي منطقه اي به شمار رود.

اين اقدام با توصيه و ماموريت محوله مقام معظم رهبري به بنياد مستضعفان به ثمر نشسته و کارنامه اي  شايسته  وقابل ارايه را به ثبت رسانده است .مقام معظم رهبري دراين باره گفته بودند: «يك منطقه را در نظر بگيريد. آنگاه بپردازيد به رفع محروميت از آن منطقه، به ايجاد اشتغال، ايجاد رونق و هر كاري كه لازم دارد يك منطقه را از آب و گِل بيرون بياورد».

در ادامه به برخي از سياست ها و دستاوردهاي اين منطقه که با حمايت بنياد مستضعفان و همراهي ديگر دستگاه ها  به سرانجام رسيده و در ان نقش مردم بر اقتصاد با اندک حمايت ها پر رنگ تر شده و اقتصاد به دست مردم رونق گرفته مي پردازيم .

 

پروژه توان افزایی

آدام اسمیت در کتاب ثروت ملل مي نويسد «میل به بهترکردن شرایط... از رحم مادر با ماست و هرگز تا لحظه مرگ رهایمان نخواهد کرد». اگر چنين باشد پس چرا برخي کشورها سرعت رشد و پيشرفت انها کم وبرخي بيشتر است ، چرا برخي مناطق محروم تر ند وو برخي مناطق برخوردار تر ؟

اگر چه در پاسخ به اين سوال بايد قدري با احتياط سخن گفت و نقش شرايط عوامل متعددي همچون شرايط جغرافيايي را مدنظر قرار داد اما مي توان ادعا کرد که سخن ادام اسميت ناظر به انگيزه افراد است و معمولا انگيزه فردي  الزاما به  هم افزايي در يک منطقه نمي شود. لذا به درستي در کتاب «پيش رفتن با جمع» نوشته آلبرت هيرشمن  دربررسي الگوهاي موفق منطقه اي توسعه محلي به کنش و تلاش هاي جمعي تاکيد دارد والگوهاي تعاوني و کارهاي گروهي را رمز تغيير منطقه اي مي داند.

به نظر مي رسد بنياد علوي از زير مجموعه هاي بنياد مستضعفان  بر اساس اين اصل مهم و با پشتوانه طرحي عملي و علمي  برخاسته از تحقيقات دانشگاه هاي کشور در بومي سازي  توسعه منطقه اي گام قابل توصيفي را برداشته است .

 

روند کار چگونه آغاز شد ؟

  در نخستين گام بنياد علوي قراردادی با دانشگاه تهران و با هدف جلب مشاركت توانمندسازي و بسيج جوامع محلي، بهبود وضعيت اقتصادي- اجتماعي در جامعه محلي، جلوگيـري از مهاجرت روستاييان به شهرها، تشكيل و تقويت صندوق‌هاي خُرد اعتباري و تعاوني‌هاي محلي در جهت حمايت از توسعه مشاغل محلي، احياء مشاركتي منابع طبيعي و حمايت از بازاريابي محصولات روستايي با ارتقاء كمّي و كيفي محصولات توليدي، در سطح شهرستان منعقد کرد .

در این طرح ارائه خدمات تسهیل گری در ارتباط با برنامه های اولویت دار و ایجاد صندوق خرد توسعه روستایی با هدف نهایی توسعه اقتصاد درونزای محلی (توسعه گری) تعريف شد والگوی توان افزایی جوامع محلی قلعه گنج  مبتنی بر فرهنگ سنتی یاریگری در ایران در دستور کار قرار گرفت. فرهنگ یاریگری ریشه در سنت کهن ایران دارد که شامل یاریگری ها و تعاونی های سنتی همچون بنه ها (برای مدیریت منابع کشاورزی) و یاریگری های زنانه همچون واره ها (در بین بهره برداران مرتع) است که کارکردهای فرهنگی و اجتماعی هم داشته اند.

همچنين در پروژه توان افزایی جوامع محلی محوریت تولید، اشتغال، ارتقا کرامت و عزت انسانی بوده که البته تقویت فرهنگ محیط زیست و منابع طبیعی را نیز در دستور کار خود قرار داده (اجرای طرح هر گروه یک نهال) است. وام هايي كه در صندوق هاي خرد اعتباري، براي ايجاد اشتغال پايدار زنان؛ به خصوص زنان سرپرست خانوار، ارائه مي گردد؛ اکثرا مربوط به همين نوع فعالیت ها است. صنایع دستی و پوشاک محلی که زمانی فاقد ارزش افزوده برای خانوار روستایی بودند یا ارزش افزوده اندکی ایجاد می کردند، و همچنین در معرض فراموشی و نابودی قرار داشتند، می توانند با استفاده از منابع صندوق ها در قالب یک فعالیت اقتصادی شکل گرفته و احیا شوند و زمینه را برای اشتغال زنان، البته نه از نوع اشتغال در خارج از منزل، بلکه اشتغال خانگی فراهم آورند.

 

 افزايش سرمايه هاي اجتماعي با گروه هاي روستايي

شکل گیری و توانمندسازی تعاونی ها بر اساس اصل سهم بری همان مبحث کشاورزی قراردادی است و مبنای آن بر اساس توسعه سرمایه اجتماعی با شکل گیری گروه های روستاییان در قالب تعاونی ها و یا سازمان های مبتنی بر محصولی خاص می باشد که طرح توان افزایی نیز در این مسیر حرکت می کند و در حال حاضر توسعه منابع انسانی و سرمایه اجتماعی در شهرستان شکل گرفته است.

 

تشكيل صندوق‌هاي خُرد اعتباري

لازم به ذکراست که توانمندسازی جوامع محلی از طریق ایجاد بستری مناسب برای مشارکت جمعی در قالب گروه‌های اعتبار پس‌انداز، افزایش دسترسی روستاییان کم‌درآمد به تسهیلات اعتباری، ارتقاء مهارت‌های فردی و اجتماعی روستاییان از طریق هدایت پس‌اندازهای غیرمولد خانوارهای روستایی به سرمایه‌های مولد کارآمد، افزایش درآمد خانوارهای کم‌درآمد از طریق پرداخت وام‌های کوچک برای فعالیت‌های درآمدزا، برنامه‌ریزی جهت اجرای پروژه‌هایی که مبتنی بر ظرفیت، امکانات و شرایط منطقه باشد و همچنین توسعه اشتغال و تثبیت مشاغل دارای بحران مالی انجام شده و مي شود و اين همان نقش دهي واقعي به مردم در حوزه اقتصاد است. موضوعي که شاه کليد توسعه و پيشرفت در هر منطقه و حتي کشوري به شمار مي رود

    در اين نوع طرحهاکه موسوم به صندوق هاي خرد اعتباري هستند  ، مبلغي به‌عنوان پس‌انداز توسط مردم و پس از سه ماه،‌ به ميزان همان مبلغ توسط بنياد مستضعفان در صندوق ذخيره و صرف پرداخت تسهيلات مي‌شود. این اقدام در20 روستای شهرستان قلعه گنج آغاز و به 100روستا گسترش و تا 144 روستا ادامه خواهد داشت ( تاكنون در 100 روستا این فعالیت انجام‌شده است و 44 روستا نیز در حال انجام است).

 تشکیل تعاوني توسعه فراگير در روستاهای شهرستان قلعه گنج

بديهي است تعاوني ها در مناطق محروم وبا وجود نبود سرمايه هاي زياد در دست اشخاص  محلي يکي از راه هاي جذب سرمايه در  اين نوع سرزمين ها ، تجميع سرمايه براي راه اندازي فعاليت هاي اقتصادي بزرگتر است .از  اين رو به‌منظور دست یابی به اهداف توانمندسازی و معیشت پایدار در شهرستان قلعه گنج در هر دهستان یک شرکت تعاونی فراگیر ملی تشکیل شده است که در مجموع امکان فعاليت  5 تعاونی در 5 دهستان شهرستان قلعه گنج با تعداد اعضای  3559  نفر وبا مشخصات جدول شماره 2   را فراهم کرده است .

 نتيجه اين اقدامات و برنامه ريزها درمنطقه قلعه گنج ايجاد زير بنا ها ي لازم براي توسعه بنگاه هاي اقتصادي مردم محور در منطقه شده است که مي توان به موارد زير اشاره کرد:

 

           ایجاد واحد پرورش بز شیری مورسیا

احداث مجتمع بز شيري در شهرستان قلعه گنج يكي از طرح هاي موفق دامپروري در كشور بعد از انقلاب و در جهت حفظ محیط زیست و ایجاد تعادل دام و مرتع وتغییر الگوی بهره برداری از دامداری به دامپروری شهرستان بود.  ارتقاء توان ژنتیکی نژاد بزهای بومی موجود در منطقه قلعه گنج و ترویج پرورش اصولی بز شیری در فضای بسته، شركت كشاورزي و دامپروري فردوس پارس، نسبت به احداث مجتمع دامداري با ظرفيت سه ‌هزار رأس دام، اقدام و سپس با بررسي نژادهاي برتر دنيا، نسبت به انتخاب نژاد بُز مورسيا از اسپانيا كه هم قابليت شيردهي بالا و هم مقاومت در برابر شرايط آب و هوايي منطقه را داشته باشد، اقدام نمود. بر اساس اين طرح وطبق برنامه های پیشنهادی در طول 5 سال حدود 25 هزار راس بز مورسیا با در نظر گرفتن متوسط 25 راس به ازای هر خانوار در مراکز روستایی واجد شرایط در جهت ایجاد اشتغالزایی و معیشت پایدار توزیع می گردد که بر اساس برنامه مذکور و سطح درآمدی، اشتغال مستقیم و غیرمستقیم این حرفه می توان به ازای هر بز مورسیا، 3 راس بز محلی را از چرخه دامی شهرستان حذف و درمجموع تعداد 75 هزار راس دام وابسته به سطح مراتع شهرستان را کاهش داد.

این طرح، تاکنون برای 44 نفر اشتغال‌زایی داشته است.

           احداث هتل كپري قلعه‌گنج

از ديگر اقدامات انجام شده به منظور جذب گردشگر و فراهم ساختن زیرساخت‌های توسعه شهرستان  تفاهم‌نامه‌اي با شركت مادر تخصصي سياحتي و حمل و نقل پارسيان( از زير مجموعه هاي بنياد مستضعفان ) منعقد و بر اساس آن، ساخت و تجهيز واحدها توسط آن شركت صورت پذيرفت. اين هتل در مساحت يك هكتار و داراي 30 واحد اقامتي، يك لابي، رستوران روباز، رستوران سربسته، واحدهاي اداري، قسمت پذيرش و محل فروش صنايع دستي محلي می‌باشد، با معماري سازگار با محيط و الهام‌گرفته از ساخت و سازهاي بومي احداث و به بهره‌برداري رسيده که مورد استقبال گردشگران خارجي و داخلي قرار گرفته است. این هتل سه ستاره می باشد ودر سال 95 ميزبان 213 میهمان خارجی و 6598 نفر میهمان داخلی بوده که سودي در حدود 200 ميليون تومان را تضمين کرده است.

 

پایان بخش اول

نویسنده گزارش : مهران ابراهیمیان


نام:
ایمیل:
* نظر: